Η Ελληνική Νομαρχία (1806) αποτελεί δίχως αμφιβολία το δημοφιλέστερο προεπαναστατικό έργο του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, ενώ παράλληλα δεν θα ήταν υπερβολή να υποστηριχθεί πως η διαχρονική αναζήτηση της ταυτότητας του συγγραφέα του σχετίζεται με ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της εκδοτικής σκηνής του ελλαδικού χώρου κατά τα νεότερα χρόνια.

Το βιβλίο συνιστά μια σφοδρή κριτική των θεσμών και των ελίτ που συντηρούν τη δουλεία. Η τυραννία περιγράφεται ως έκπτωση του πολιτεύματος, καθώς γύρω από τον τύραννο ανθεί ένα σύστημα παρασίτων και κολάκων. Στις πιο αιχμηρές της σελίδες, η Νομαρχία επιτίθεται στην εκκλησιαστική ιεραρχία της εποχής. Με ιδιαίτερη οξύτητα, τη θεωρεί συνυπεύθυνη για την πνευματική καθήλωση και την κοινωνική αδράνεια: καταγγέλλει την εμπορευματοποίηση των αξιωμάτων, την απειλή του αφορισμού ως εργαλείο υποταγής, την περιφρόνηση της μόρφωσης, την αυθαιρεσία και τη «συνεργασία» με την τυραννία.

Το κείμενο αυτό αποτελεί την επιτομή του ελληνικού πολιτικού ριζοσπαστισμού και την πεμπτουσία της μεταλαμπάδευσης των ιδεών του 1789 στην ελληνική χερσόνησο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Γι’ αυτό, εξάλλου, ο συγγραφέας δεν παραμένει απλώς «Ανώνυμος», αλλά «Ανώνυμος ο Έλλην».

Το 2026, η Ελληνική Νομαρχία συμπληρώνει διακόσια είκοσι χρόνια από την κυκλοφορία της. Στην παρούσα επετειακή έκδοση, το έργο μεταγράφεται για πρώτη φορά στην καθομιλουμένη, καθιστάμενο πλέον –μαζί με το πρωτότυπο κείμενο– προσιτό και επίκαιρο για κάθε Έλληνα και κάθε Ελληνίδα, ανεξαρτήτως ηλικίας και «τριβής» με κείμενα του 19ου αιώνα.

Οι ιερείς, αγαπητοί μου, έχουν έναν σκοπό που δεν είναι καθόλου διαφορετικός. Πάντοτε προσπαθούν, με μέσο τη θεότητα, να καταδυναστεύσουν τους συμπολίτες τους. Μέχρι σήμερα με την αμάθεια και την κακή μάθηση πέτυχαν τον σκοπό τους. Αυτοί, καλύπτοντας με τίτλο αγιότητας τα πιο φανερά ψέματα, γέμισαν τα αδύνατα μυαλά του λαού με τόση δεισιδαιμονία, καθώς αντί να ονομάσουν ψέμα το αδύνατο, το ονομάζουν άγιο.

Ανώνυμος ο Έλλην, Ελληνική Νομαρχία