Σκοπός της εργασίας αυτής δεν είναι να δοθεί μια επιλογή από όλες τις αρχαίες δικονομίες: το περιορισμένο πλαίσιο που μας παραχωρείται δεν θα το επέτρεπε για έναν τομέα τόσο εκτεταμένο. Αντίθετα, χωρίς να χρονοτριβούμε σε πολύ τεχνικές μελέτες ή σε πολύ δυσνόητες συζητήσεις, είναι δυνατό να χαράξουμε τις αδρές γραμμές της εξέλιξης των αρχαίων δικαίων, για να εξαγάγουμε την επίδραση που μπόρεσαν ν’ ασκήσουν στη διαμόρφωση των νεοτέρων δικαίων.

Η ιστορική μας επισκόπηση θα περιορισθεί στα αρχαία νομικά συστήματα που άφησαν τα ίχνη τους στο ευρωπαϊκό δίκαιο: οι δύο άλλοι μεγάλοι αρχαίοι πολιτισμοί που μας είναι τώρα γνωστοί (Ινδίες και Κίνα) ουσιαστικά δεν παρουσιάζουν κανένα ενδιαφέρον για τη μελέτη της ανάπτυξης των δυτικών νομικών εννοιών.