Η παρούσα μελέτη, αποτέλεσμα πολύχρονης έρευνας των πηγών και αξιοποίησης της υπάρχουσας βιβλιογραφίας, αποτελεί ένα εγχειρίδιο της Θεσσαλικής Ιστορίας της μεταβυζαντινής εποχής. Τον κύριο όγκο της αποτελούν 300 λήμματα ισάριθμων οικισμών, οι οποίοι βρίσκονται (ή βρίσκονταν) στην περιοχή του σημερινού νομού των Τρικάλων και στο νότιο τμήμα του νομού των Γρεβενών. Πρόκειται για οικισμούς οι οποίοι υπάγονταν στις επισκοπές: Τρίκκης, Σταγών, Γαρδικίου, Δεσκάτης, Περιστεράς και στην Εξαρχία του Μετσόβου. Σε κάθε λήμμα παρουσιάζονται όλα τα διαθέσιμα στοιχεία του οικισμού, τα οποία αφορούν την ίδρυση, την ιστορική πορεία, τον πληθυσμό, τα μνημεία, το τοπωνύμιο, την εγκατάλειψη (για τους διαλυμένους), το ιδιοκτησιακό καθεστώς και οτιδήποτε άλλο χρήζει προσοχής, ώστε η παρουσίαση κάθε οικισμού να είναι πλήρης και να καλύπτει τις απαιτήσεις των φιλομαθών, των φιλιστόρων και των ιστορικών ερευνητών.