Η διδασκαλία των Ελλήνων και Λατίνων κλασικών συγγραφέων συχνά προβάλλεται ως αποτελεσματικό αντίδοτο στη βαρβαρότητα της εποχής μας. Είναι όμως πράγματι έτσι; Τι θέση κατέχει στο σήμερα η κλασική αρχαιότητα, και από ποιους απειλείται περισσότερο η μελέτη της;
Με αυτά τα σύνθετα ερωτήματα καταπιάνεται εδώ ο ιστορικός Giusto Traina, αναδεικνύοντας όψεις και παραδείγματα χρήσεων και καταχρήσεων της αρχαιότητας στον 20ό και τον 21ο αιώνα: από τη βάναυση ιδεολογική εργαλειοποίηση του αρχαιοελληνικού πολιτισμού και της ρωμαϊκότητας από τους ναζί και τους φασίστες, έως πιο πρόσφατες περιπτώσεις επίκλησης των Κλασικών για να καταδειχθεί η υποτιθέμενη ανωτερότητα της Δύσης ή να ερμηνευθούν πολύπλοκες πραγματικότητες της εποχής μας (μετανάστευση, πανδημία, γεωπολιτικές συγκρούσεις), ο συγγραφέας προτείνει εδώ μια «μαύρη βίβλο» της πρόσληψης της αρχαιότητας, βοηθώντας μας να κατανοήσουμε ποια στοιχεία είναι ακόμη ζωντανά και ποια νεκρά στη σχέση μας με αυτήν.