Ο χαρακτηρισμός της κρητικής λαλιάς με τον όρο «γλωσσικό ιδίωμα» είναι δικαιολογημένος, δεδομένου ότι η τοπική αυτή παραλλαγή της ελληνικής γλώσσας γίνεται περισσότερο ή λιγότερο κατανοητή από τον ελληνόφωνο κόσμο. Το γεγονός, ωστόσο, ότι στη γλώσσα του Κρητικού παρατηρείται μεγάλο πλήθος διαφορών από την κοινή νεοελληνική, οφειλομένων σε πολυάριθμα και κάθε μορφής γλωσσικά φαινόμενα, νομιμοποιεί και τον όρο «διάλεκτος», του οποίου τελικά η χρήση είναι συχνότερη.
Από τα παρατηρούμενα στην κρητική διάλεκτο γλωσσικά φαινόμενα, τα φωνητικά είναι τα πλέον χαρακτηριστικά και έπονται τα σημασιολογικά, τα συντακτικά και τα μορφολογικά. Τα λεξιλογικά είναι τα ολιγότερο ανθεκτικά στο χρόνο και στην εισβολή της κοινής και των ξένων και ντόπιων νεολογισμών. Στο κρητικό λεξιλόγιο περιλαμβάνεται μεγάλος αριθμός ιδιωματικών λέξεων, πολλές από τις οποίες έχουν ήδη υποχωρήσει, ενώ άλλες είναι και σήμερα σε παγκρήτια ή σε τοπικά περιορισμένη χρήση. Οι περισσότερες, παραταύτα, λέξεις του κρητικού λεξιλογίου είναι λέξεις της κοινής ελληνικής δημοτικής είτε απαράλλακτες είτε μορφολογικά, ανεπαίσθητα συνήθως, παραλλαγμένες. Αυτός είναι και ο κύριος λόγος για τον οποίο η διάλεκτος αυτή γίνεται, ως επί το πλείστον, κατανοητή από τους άλλους Έλληνες.