Οι μελέτες που συγκεντρώθηκαν και δημοσιεύονται στην έκδοση αυτή αφιερώνονται στον καθηγητή Νικόλαο Δρανδάκη. Έχουν γραφτεί από παλιούς μαθητές και συνεργάτες του, συναδέλφους και φίλους και καλύπτουν ευρύ φάσμα των επιμέρους ειδικοτήτων της βυζαντινής και μεταβυζαντινής αρχαιολογίας και τέχνης καθώς και της βυζαντινής και μεταβυζαντινής φιλολογίας και ιστορίας. Η κατάταξη των μελετών στον τόμο έγινε σύμφωνα με τη σειρά παράδοσης από τους συγγραφείς. Τα κείμενα κατατέθηκαν στο μεσοδιάστημα από τον Ιούνιο του 1988 έως τον Δεκέμβριο του 1990, όριο συνεπώς για τη βιβλιογραφική ευθύνη των μελετητών. Η συντακτική επιτροπή αποφάσισε να αποφύγει οποιαδήποτε επέμβαση στο κείμενο των μελετών (εκτός από την τυπική ενοποίηση του συστήματος των παραπομπών), για το περιεχόμενο των οποίων την αποκλειστική ευθύνη έχει ο κάθε συγγραφέας. Η έκδοση του τιμητικού αυτού τόμου είχε αποφασιστεί το 1988 και ξεκίνησε το 1991. Στη μακριά αυτή πορεία δεν έλειψαν οι αντιξοότητες. Δεν ήταν απλό το ζήτημα του συντονισμού με 43 συγγραφείς, πολλοί από τους οποίους ήταν ήδη απασχολημένοι με άλλα θέματα. Τα οικονομικά εξάλλου προβλήματα φαίνονταν κατά καιρούς ανυπέρβλητα. Η επιτροπή ευχαριστεί όσους ανταποκρίθηκαν πρόθυμα στην πρόσκληση και θέλησαν με τη συμμετοχή τους στον τόμο να τιμήσουν τον Νικόλαο Δρανδάκη για την πολύχρονη και γόνιμη, πολύπλευρη και ουσιαστική προσφορά του στην αρχαιολογική επιστήμη στον τόπο μας. Ευχαριστεί επίσης και τον εκδότη κύριο Παναγιώτη Πουρναρά, που ανέλαβε τη δαπάνη της έκδοσης και συνέβαλε στην ολοκλήρωση του έργου, και το τυπογραφείο «ΜΕΛΙΣΣΑ», που με πολλή υπομονή διεκπεραίωσε τη δύσκολη εργασία. Τα μέλη της επιτροπής, που είχαν όλοι την ευκαιρία να εργαστούν κοντά στον καθηγητή Δρανδάκη, γνωρίζουν από πρώτο χέρι την ευγένεια, καλοκαγαθία, σεμνότητα και αξιοπρέπεια του σεβαστού αυτού επιστήμονα και παραδίδουν με συγκίνηση, έστω και με καθυστέρηση, την παρούσα έκδοση στο επιστημονικό κοινό. Σεπτέμβριος 1993, Η ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ