Η εθνικιστική αφύπνιση των Αλβανών τον περασμένο αιώνα αποτέλεσε αφετηριακό παράγοντα για τη δημιουργία εθνικής Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Αλβανία.
Αλβανική κίνηση εκδηλώθηκε για πρώτη φορά το 1828 στο Λονδίνο με την έκδοση της Αγίας Γραφής, Παλαιάς και Καινής Διαθήκης, στο αλβανικό ιδίωμα με το ελληνικό όμως αλφάβητο.
Μέχρι το ρωσοτουρκικό πόλεμο (1876-1878) δεν γινόταν σοβαρός λόγος για την Αλβανία και τους Αλβανούς στην ευρωπαϊκή πολιτική.
Οι Αλβανοί, που είναι σε αρκετό βαθμό κατάλοιπο των αρχαίων Ιλλυριών, ξεκίνησαν τον αγώνα τους, στην αρχή, με βάση τους Μουσουλμάνους και τους Καθολικούς της Βόρειας Αλβανίας.
Οι Μουσουλμάνοι Αλβανοί δεν μπορούσαν να αισθάνονται κάτι το κοινό με τους Έλληνες και τους Σέρβους, ενώ οι Καθολικοί Αλβανοί εύκολα αποτέλεσαν τον πυρήνα της δημιουργίας αλβανικής εθνικιστικής κίνησης επειδή δεν αισθάνονταν φιλικά διακείμενοι προς τους Ορθόδοξους. […]