Το βιβλίο που οραματίστηκε η δημοτική αρχή του Ηρακλείου έρχεται να καλύψει ένα μεγάλο βιβλιογραφικό κενό. Πρόκειται για μια συνθεώρηση των διαφορετικών περιόδων της τοπικής ιστορίας, βάσει των τελευταίων ανακαλύψεων από ανασκαφικά δεδομένα, αρχειακό, χαρτογραφικό και φωτογραφικό υλικό, ενημερωμένη ως προς τα σύγχρονα επιτεύγματα της ελληνικής και διεθνούς βιβλιογραφίας, αλλά και σε ύφος εύληπτο για το ευρύ κοινό. Το βιβλίο συνεχίζει, εμβαθύνει κι εμπλουτίζει παλαιότερα σχετικά εγχειρήματα. Το πρώτο ήταν αυτό του Στέφανου Ξανθουδίδη το 1927 (Χάνδαξ – Ηράκλειον. Ιστορικά σημειώματα), το οποίο κάλυψε τη χρονική περίοδο από την αραβική κατάκτηση έως και τα μέσα του 19ου αι. Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1971, εκδόθηκε από τη νομαρχία Ηρακλείου ένας συλλογικός τόμος σε επιμέλεια Στέργιου Σπανάκη (Το Ηράκλειον και ο νομός του) και το 1990 από τον δήμο Ηρακλείου το βιβλίο του Στέργιου Σπανάκη Το Ηράκλειο στο πέρασμα των αιώνων. Τέλος, το 2004, με αφορμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες, εκδόθηκε από το Κέντρο Κρητικής Λογοτεχνίας, ο συλλογικός τόμος Το Ηράκλειο και η περιοχή του. Διαδρομή στο χρόνο. Ιστορία, αρχαιολογία, λογοτεχνία, κοινωνία, σε επιμέλεια του Νίκου Γιγουρτάκη. Ο τόμος είχε δομή ανάλογη με τον ανά χείρας, καλύπτοντας τη διαχρονική εξέλιξη της ιστορίας της ευρύτερης περιφέρειας του Ηρακλείου, με έμφαση στην πολιτισμική ιστορία.

Η πρωτοβουλία για την παρούσα έκδοση, όπως ήδη αναφέραμε, ανήκε στη δημοτική αρχή, από την οποία ορίστηκαν οι συγγραφείς και μας ανατέθηκε η επιμέλεια. Παρά τα προβλήματα που ανέκυψαν (καθυστερήσεις, υπαναχωρήσεις, γραφειοκρατικά ζητήματα) κάναμε ό,τι ήταν δυνατόν με βάση τις διαθεσιμότητες και τον αδυσώπητο χρόνο που μας πίεζε. Καταβλήθηκε προσπάθεια να καλυφθεί στο μεγαλύτερο μέρος του το παλίμψηστο της ιστορίας του οικισμού του Ηρακλείου και των περιχώρων του και συγχρόνως να αναδειχθούν ψηφίδες άγνωστες μέχρι σήμερα. Πιστεύουμε ότι οι πιο εμφανείς, οι περισσότερο μελετημένες ψηφίδες της ιστορίας της πόλης καλύφθηκαν στις λίγες σελίδες που είχε ο/η κάθε συγγραφέας στη διάθεσή του/της. Ελπίζουμε ο τόμος να βρει ανταπόκριση στους φιλοπερίεργους κατοίκους ή επισκέπτες της πόλης και κυρίως να χρησιμοποιηθεί για εκπαιδευτικούς σκοπούς.”