Τα πεντακόσια χρόνια οθωμανικής κυριαρχίας στον βόρειο ελληνικό χώρο και η συμπλήρωση 200 ετών από την έναρξη της Ελληνικής Επαναστάσεως, αποτελούν αφορμή ώστε να αναδειχθή το ιστορικό ερώτημα, με ποιους τρόπους, μέσα από αλλεπάλληλες μεταβολές και πολυάριθμες περιπέτειες, η Αθωνική Μοναστική Πολιτεία διετήρησε το εθιμικό δίκαιο και την αρχαία καθεστωτική παράδοσή της.

Στην παρούσα έκδοση περιλαμβάνονται οι ελληνικές μεταφράσεις οθωμανικών εγγράφων της κεντρικής διοικήσεως του Αγίου Όρους, οι οποίες παραδίδονται σε δύο κώδικες του νεωτέρου αρχείου της Ιεράς Κοινότητος που χρονολογούνται στις αρχές και στα μέσα του 19ου αιώνος και οι περισσότερες δημοσιεύονται για πρώτη φορά. Οι μεταφράσεις περιλαμβάνουν πενήντα οκτώ σουλτανικά φιρμάνια, πέντε δικαστικές αποφάσεις, μία βεζυρική διαταγή και μία υπουργική εγκύκλιο, καθώς και ένα έγγραφο του τελώνη του Αγίου Όρους. Εν κατακλείδι δημοσιεύεται η επικυρωμένη μετάφραση του Διοικητικού Κανονισμού των εν Αγίω Όρει Μονών του έτους 1810. Φωτογραφίες των αντίστοιχων πρωτοτύπων οθωμανικών εγγράφων δημοσιεύονται εν παραρτήματι.

Οι εκδιδόμενες μεταφράσεις αποτελούν αναμφισβήτητα πολύτιμες αρχειακές πηγές για την έρευνα της εν γένει αγιορειτικής ιστορίας, καθώς και των θεσμών, της ιστορικής τοπογραφίας, και της προσωπογραφίας της Αθωνικής Πολιτείας, ιδίως όμως τεκμηριώνουν την αδιάσπαστη θεσμική συνέχεια του Αγίου Όρους καθ᾽ όλη την διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας.

Επί πλέον εγείρουν το ενδιαφέρον των γλωσσολόγων, καθώς είναι συντεταγμένα στην ιδιότυπη δημώδη γλώσσα της επισήμου διοικήσεως, αλλά και των ερευνητών της ελληνικής και οθωμανικής παλαιογραφίας, της ιστορίας του δικαίου και των πολιτικών επιστημών.