Τὸ Μουσεῖο Λαϊκῆς Τέχνης Κύπρου τῆς Ἑταιρείας Κυπριακῶν Σπουδῶν κατέχει τὴ μεγαλύτερη θεματικὴ καὶ πιὸ ἀντιπροσωπευτικὴ συλλογὴ φιγούρων καὶ Θεάτρου Σκιῶν Καραγκιόζη στὴν Κύπρο. Στὸ πλαίσιο αὐτὸ ἐμπίπτει καὶ ἡ παρούσα ἔκδοση, ἡ ὁποία παρουσιάζει τὴν ἱστορία καὶ θυσία τοῦ ἀρχιεπισκόπου καὶ ἐθνομάρτυρος Κυπριανοῦ κατὰ τὰ γεγονότα τῆς 9^ης Ἰουλίου 1821, ὅπως αὐτὰ ἀποτυπώθηκαν στὸ γνωστὸ ποίημα τοῦ Βασίλη Μιχαηλίδη καὶ σὲ ἄλλα κείμενα τῆς ἐποχῆς. Ὁ συγγραφέας, Γιάννης Νταγιάκος βασισμένος σὲ αὐτὰ δημιούργησε κατ’ἀνάθεσιν τοῦ Μουσείου Λαϊκῆς Τέχνης Κύπρου μία πρωτότυπη ἱστορία Θεάτρου Σκιῶν Καραγκιόζη, μὲ σκοπὸ νὰ μεταφέρει στὸ εὐρύτερο κοινὸ καὶ κυρίως στὸ παιδικό, τὸ σημαντικὸ αὐτὸ κεφάλαιο τῆς ἱστορίας τῆς Κύπρου ἐξ ἀφορμῆς τῆς συμπλήρωσης 200 χρόνων ἀπὸ τὴν ἐπανάσταση τοῦ 1821.

Ὡς γνωστόν, ὅλοι οἱ παλαιοὶ καραγκιοζοπαῖκτες τῆς Κύπρου ἔπαιζαν ἡρωϊκά ἔργα τοῦ 1821, κάποια μάλιστα ἐξ αὐτῶν σὲ συνέχειες, ποὺ διαρκοῦσαν ὡς καὶ τρία βράδια. Ὁ Γιάννης Νταγιάκος, μαθητὴς τοῦ Εὐγένιου Σπαθάρη ἔπιασε τὸν μίτο ἀπὸ τὸ σημεῖο, ποὺ τὸν ἄφησαν οἱ προγενέστεροι καραγκιοζοπαῖκτες τῆς Κύπρου δημιουργώντας ἕνα νέο ἡρωϊκὸ ἔργο, ποὺ «πατάει» στὰ παλαιά, παραδοσιακὰ χνάρια. Γιὰ τὸν σκοπὸ αὐτὸ προχώρησε στὴν πλούσια εἰκονογράφηση τῆς πλοκῆς καὶ στὸν σχεδιασμὸ νέων φιγούρων τοῦ ἔργου.

Ὅπως σημειώνει στὸν Πρόλογό της (σελ. 6-7) ἡ Ἑλένη Χρίστου, διευθύντρια τοῦ Μουσείου Λαϊκῆς Τέχνης Κύπρου, τὸ Θέατρο Σκιῶν ἀποτέλεσε ἀπὸ τὴν περίοδο τοῦ ἐξελληνισμοῦ του, ἕνα πολύτιμο ὄχημα διδασκαλίας ἱστορικῶν γεγονότων τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἀπὸ τὰ ἔπη τοῦ Ὁμήρου ὡς τὸν ἀγῶνα τῆς ΕΟΚΑ 1955-59 καὶ μετάγγισης ἠθικῶν ἀξιῶν καὶ προτύπων σὲ μικροὺς καὶ μεγάλους.

Ἀκολουθεῖ σύντομο Ἱστορικὸ τοῦ Θεάτρου Σκιῶν (σελ. 9-10) ἀπὸ τὴ θεατρολόγο Ἀνθὴ Χοτζάκογλου, ἡ ὀποία ἀναφέρεται στὴ γένεση, διάδοση καὶ προσαρμογὴ τοῦ Θεάτρου Σκιῶν μὲ ἔμφαση στὸν Καραγκιόζη, καθὼς ἐπίσης στὸν ἐξελληνισμὸ τοῦ θεάματος, ὅπως ἀποτυπώνεται σὲ ἱστορικὲς πηγὲς τοῦ 19^ου αἰῶνος. Στὰ ἑπόμενα δύο ὑποκεφάλαια ἡ Ἀνθὴ Χοτζάκογλου ἀναφέρεται στὴν πλούσια συλλογὴ Καραγκιόζη τοῦ Μουσείου Λαϊκῆς Τέχνης Κύπρου τῆς Ἑταιρείας Κυπριακῶν Σπουδῶν (σελ. 11-12), καθὼς ἐπίσης καὶ στὴ διεύρυνη τοῦ δραματολογίου τοῦ Θεάτρου Σκιῶν Καραγκιόζη μὲ ἔργα ἡρωϊκὰ τοῦ 1821 (σελ. 13-15). Στὶς ἑπόμενες σελίδες (σελ. 16-56) ξετυλίγεται στοὺς μικροὺς καὶ μεγάλους ἀναγνῶστες ἡ ἱστορία τῆς 9^ης Ἰουλίου 1821 μὲ τὰ γεγονότα τῶν ἡμερῶν καὶ τὴ θανάτωση ἀπὸ τοῦς Τούρκους ἑκατοντάδων κληρικῶν καὶ προκρίτων, μὲ κεντρικὴ τὴ θυσία τοῦ ἀρχιεπισκόπου Κύπρου Κυπριανοῦ, ἀποτυπώνοντας τὴν τραγικὴ αὐτὴ πτυχὴ τῆς προσφορᾶς τῆς Κύπρου στὸν ἀπελεθερωτικὸ ἀγῶνα τοῦ 1821.