Το ζήτημα της αναγκαιότητας, της ειμαρμένης, σε επίπεδο τόσο κοσμικό όσο και ανθρώπινο, είναι από τα κεντρικότερα ζητήματα της αρχαίας φιλοσοφίας. Και φυσικά παρέμεινε κεντρικό ζήτημα στη συνέχεια της ιστορίας της φιλοσοφίας και μέχρι και σήμερα. Στην αρχαία φιλοσοφία το ζήτημα είναι κεντρικό με δύο έννοιες: πρώτον, διαπερνά την αρχαία φιλοσοφική σκέψη από τις πρώτες αρχές, τους Προσωκρατικούς, έως και την ύστερη αρχαιότητα, τους τελευταίους Νεοπλατωνικούς. Δεύτερον, είναι ένα ζήτημα που επηρεάζει και διαμορφώνει πολλά όμορα ζητήματα, όπως σχετικά με την ανθρώπινη αυτονομία, με την φύση της ανθρώπινης πράξης και την ευδαιμονία, την κοσμική αρμονία και λογική τάξη, το ζήτημα του κακού και της πηγής του, αλλά ακόμη και το ζήτημα της πρόγνωσης του μέλλοντος και την αξιοπιστία της μαντικής. Δημιουργείται έτσι ευρύ πλέγμα σύνθετων φιλοσοφικών ζητημάτων που ειδικά από μία εποχή και μετά, δηλαδή από την ελληνιστική, είναι δύσκολο να απομονώσει κανείς το ένα από το άλλο.

Στο πλούσιο πλέγμα αυτών των ζητημάτων εστιάζει το βιβλίο του Πάνου Ηλιόπουλου. Η ειμαρμένη δεν οριοθετεί ένα ζήτημα αλλά ένα πλέγμα ζητημάτων. Κεντρική αρετή του βιβλίου είναι ότι καταφέρνει και εξετάζει το συνολικό αυτό πλέγμα ζητημάτων διεξοδικά και συστηματικά. Αρετή του βιβλίου είναι επίσης ότι πραγματεύεται το πλέγμα αυτών των ζητημάτων στο πλαίσιο της συνολικής φιλοσοφίας κάθε φιλοσόφου και κάθε φιλοσοφικής σχολής.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ Γ. ΚΑΡΑΜΑΝΩΛΗ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΙΜΑΡΜΕΝΗΣ
ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΩΚΡΑΤΙΚΟΥΣ, ΤΙΣ ΣΩΚΡΑΤΙΚΕΣ ΣΧΟΛΕΣ
ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΤΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
Οι αντιλήψεις των κυριότερων Προσωκρατικών:
Η κατίσχυση της μεταφυσικής
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2
Η αναγκαιοκρατία των Ατομικών φιλοσόφων και η ανθρωποκεντρική
στάση των Σοφιστών
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3
Η Κυρηναϊκή και η Κυνική Σχολή για την ανθρώπινη ελευθερία
και για την κατανίκηση της Τύχης
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4
Η κοσμολογική και η ηθική ερμηνεία της Ειμαρμένης
κατά τον Πλάτωνα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5
Η θεωρία του Αριστοτέλη: Εντελέχεια και προαίρεση
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ
ΤΗΣ ΕΙΜΑΡΜΕΝΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΩΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ:
ΑΙΤΙΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΒΟΥΛΗΣΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6
Τα δόγματα για τον Κόσμο και την Ειμαρμένη
κατά την Αρχαία Στοά
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7
Η διδασκαλία περί Ειμαρμένης από τη Μέση και τη Νεότερη Στοά
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8
Η λειτουργία της Πρόνοιας και οι απόψεις περί της μαντικής
και της αστρολογίας
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9
Το ερώτημα για το ανθρώπινο ενεργείν: Ηθική ευθύνη
και ελεύθερη βούληση
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10
Ταυτότητα, λόγος και συγκατάθεση: Η Ειμαρμένη ως παράδοξο
ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
Ο ΚΡΙΤΙΚΟΣ ΑΝΤΙΛΟΓΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΤΕΡΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ
ΔΙΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11
Η αντίδραση των Επικουρείων: Ένα σύμπαν χωρίς σκοπό
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12
Η κριτική που ασκείται στη Στοά από τους φιλοσόφους
της Σκέψεως
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13
Οι ενάντιες απόψεις των ύστερων Πλατωνικών: Πλούταρχος
και Πλωτίνος
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14
Οι αριστοτελικές επιρροές και ο ιδιαίτερος χειρισμός του ζητήματος
από τον Αλέξανδρο Αφροδισιέα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 15
Η κριτική στις θεωρίες της Στοάς και οι μεταγενέστερες
φιλοσοφικές εξελίξεις