Περιγραφή του βιβλίου:

Τα βασανιστήρια και κατά την Ύστερη Αρχαιότητα χρησιμοποιήθηκαν ως μέσο επιβολής του κρατικού και ηθικού νόμου και διατήρησης της τάξης και της πειθαρχίας στην κοινωνία και την οικογένεια. Δυστυχώς, οι πρωτογενείς γραμματειακές πηγές δεν επιτρέπουν στο μελετητή να γνωρίσει λεπτομερώς τα βασανιστήρια και τις τεχνικές που εφαρμόστηκαν, ούτε τα παπυρολογικά τεκμήρια μας επιτρέπουν να τα εξετάσουμε από την οπτική γωνία του καθημερινού ανθρώπου.

Η κοινωνικοπολιτική εξέλιξη και η οικονομική ανάπτυξη της Ανατολικής Μεσογείου από την Κλασσική έως τη Βυζαντινή εποχή δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη εξέλιξη στις αντιλήψεις του κράτους και του λαού για την τιμωρία και τα βασανιστήρια, τα οποία επιβάλλονταν με ταξικά κριτήρια: η τιμωρία για τις ανώτερες τάξεις δεν συνεπαγόταν καταισχύνη και εξευτελισμό, όπως για τις κατώτερες. Οι humiliores έπρεπε να υποστούν τη σωματική τιμωρία, η οποία επιβαλλόταν στο σώμα για να το κακοποιήσει, αλλά από αυτήν εξαιρούνταν οι honestiores. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η διαπόμπευση η οποία ως συμπλήρωμα της δημοσίως εκτελούμενης τιμωρίας λειτουργούσε ως ποινή∙ στην εφαρμογή της οποίας οι παριστάμενες μάζες συμμετείχαν δια του εξευτελισμού των θυμάτων έχοντας την ψευδαίσθηση ότι συμβάλλουν στην διατήρηση της συλλογικής πειθαρχίας και κοινωνικής συνοχής.

Η καθιέρωση του Χριστιανισμού ως της επικρατούσας θρησκείας δεν συντέλεσε στην αλλαγή του τρόπου βασανισμού ή εκτέλεσης. Παρά το ότι η κρατική νομοθεσία από τον 4ο μέχρι και τον 9ο αι.μ.Χ. σταδιακά γινόταν περισσότερο ανθρωπιστική, οι μέθοδοι βασανισμού έμεναν απαράλλαχτοι, αποτέλεσμα εδραιωμένης, μακραίωνης παράδοσης και βαθύρριζου λαϊκής ηθικής. Την Ύστερη Αρχαιότητα, όλοι, ανεξαιρέτως της κοινωνικής τους θέσης, ακόμη και τα μέλη των ηγετικών ομάδων, ήταν επιλέξιμοι ως θύματα σωματικών βασανισμών. Οι πηγές αποκαλύπτουν ένα αυστηρότερο πρόσωπο της εξουσίας κατά την Υστερορρωμαϊκή και τη Βυζαντινή περίοδο και μαρτυρούν ότι τα υποψήφια θύματα κάλυπταν ένα ευρύτατο κοινωνικό φάσμα, από το οποίο δεν εξαιρούνταν ούτε οι Αυτοκράτορες.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Πρόλογος

Εισαγωγή

Βασανιστήρια και ανθρώπινο σώμα

ΜΕΡΟΣ Α

1. ΤΙΜΩΡΙΑ

Ι. Το νομικό σύστημα στην Ύστερη Αρχαιότητα

ΙΙ. Δικαστήρια

α. Εκκλησιαστικά δικαστήρια και τιμωρία

β. Κρατικά δικαστήρια

ΙΙΙ. Ποινές

α. Θανατική ποινή

β. Μη κακουργηματικές ποινές

γ. Διαπόμπευση

ΙV. Συμπέρασμα

2. ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΟΔΥΝΗ

Ι. Σώματα ἐν ὀδύνῃ

ΙΙ. Σώματα στην λογοτεχνία

ΙΙΙ. Βασανιστήρια και Χριστιανοί

IV. Βασανιστήρια στην Αίγυπτο

V. Γυναίκες ἐν ὀδύνῃ

VI. Συμπέρασμα

3. ΦΥΛΑΚΗ

Ι. Δημόσιες και ιδιωτικές φυλακές στην Αίγυπτο

Έγγειος ιδιοκτησία και βία

ΙΙ. Η ζωή στην φυλακή

α. Οι δεσμοφύλακες

β. Κρατούμενοι

γ. Γυναίκες στην φυλακή

ΙΙΙ. Συμπέρασμα

ΜΕΡΟΣ Β

4. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΑΣΑΝΙΣΜΟΥ

Ι. Χειροπέδες, δεσμά, κύφων

ΙΙ. Τροχός

ΙΙΙ. Σκάφευσις: το δια των πλοιαρίων βασανιστήριο

IV. Δούρειος Ίππος

V. Αλεξίτροφο προσωπείο

VI. Πυρακτωμένος ταύρος και πυρακτωμένη κλίνη

5. ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΑ

Α. ΜΗ ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΑ

Ι. Φραγγέλωση, μαστίγωση, ραβδισμός  

ΙΙ. Ακρωτηριασμός ή διαμελισμός

ΙΙΙ. Ευνουχισμός  

IV. Ενδοοικογενειακή βία

V. Βιασμός

VI. Καταναγκαστικά έργα  

Β. ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΑ

Ἴδε ὁ Ἄνθρωπος

Ι. Ἀποτυμπανισμός - Θάνατος στην σανίδα

ΙΙ. Ανασκολοπισμός - Παλούκωμα

ΙΙΙ. Σταύρωση

IV. Φούρκα

V. Απαγχονισμός

Φωτιά, χώμα, νερό

Ι. Κατακρημνισμός - Ρίψη σε βάραθρο

ΙΙ. Λιθοβολισμός

ΙΙΙ. Ξιφοδήλητος αποκεφαλισμός

IV. Πυρπόληση

V. Καταποντισμός

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Βιβλιογραφία

Ευρετήριο χωρίων

Ευρετήριο όρων