Στην Αθήνα, δίπλα στη νέα ογκώδη μητρόπολη του ελεύθερου ελληνικού κράτους διασώθηκε, σαν από θαύμα, αλώβητο ένα μεσαιωνικό μνημείο, η περιορισμένων διαστάσεων (12,20 χ 7,60 μ.) εκκλησία της Παναγίας της Γοργοεπηκόου ή αλλιώς του Αγίου Ελευθερίου, γνωστή και ως Μικρή Μητρόπολη. Ίσως ως μέτρο σύγκρισης με την πολλά υποσχόμενη εποχή που προοιωνίζονταν η αρχιτεκτονική και οι διαστάσεις της νέας μητρόπολης. Ίσως όμως την απειλή κατεδάφισής της να απέτρεψαν η ανεπιτήδευτη χάρη της και ο ασυνήθιστος διάκοσμος των εξωτερικών της όψεων.
Η Γοργοεπήκοος αρχιτεκτονικά ακολουθεί, χωρίς ιδιαιτερότητες, τον ημισύνθετο τετρακιόνιο σταυροειδή εγγεγραμμένο τύπο με υψηλό "αθηναϊκό" τρούλο και νάρθηκα. Οι εξωτερικές όψεις της απαρτίζονται ως το σημείο που αρχίζουν τα τόξα των θυρών εισόδου στις τρεις πλευρές της από αρχαίους μαρμάρινους δόμους, και στη συνέχεια ως τις κεραμοσκεπείς στέγες από ενενήντα ανάγλυφες πλάκες, ελληνικές, ρωμαϊκές, χριστιανικές, και ανάγλυφα αρχιτεκτονικά μέλη ίδιων περιόδων, που συνθέτουν μια πλατιά ζωφόρο, ποικιλόρυθμη, όλο εκπλήξεις.