(. . .) Με τον παρόντα δεύτερο τόμο το έργο αυτό παίρνει μια ξεχωριστή θέση όχι μόνον στο ερευνητικό εξοπλισμό του μελετητή του νεώτερου ελληνισμού, αλλά και στην ίδια τη συγκρότηση του επιστημονικού πεδίου της πολιτιστικής ιστορίας της νεώτερης και σύγχρονης Ελλάδας. (. . .) Οι βυζαντινές καταβολές του Νέου Ελληνισμού είναι αυτονόητες και ο θρησκευτικός χαρακτήρας του συντριπτικού όγκου της ζωγραφικής παραγωγής, ως την ίδρυση του Ελληνικού κράτους, δεν απαιτεί κάποιο ιδιαίτερο συμβιβασμό. Το ερώτημα όμως στο οποίο απαντά το βιβλίο αυτό είναι διαφορετικής τάξεως. Πώς, πράγματι, πάνω στον καμβά της εκκλησιαστικής ζωγραφικής, εικαστικής έκφρασης μιας ορθόδοξης οικουμενικότητας, αποτυπώνονται τα χνάρια ενός νέου κόσμου που αποσπασματικά και μέσα στη γεωγραφική και πολιτική του κατάτμηση, φθάνει σε μια εκφραστική σύνθεση που εκβάλλει, με τον δικό της τρόπο, σε αυτό που αποκαλούμε, άλλοτε συμβατικά και άλλοτε στοχαστικά: νεοελληνική ταυτότητα. (. . .)

[Απόσπασμα από το κείμενο του προλόγου]