Η σάτιρα είναι ένα ιδιαίτερο λογοτεχνικό είδος και μια πολιτικοκοινωνική πράξη. Είναι το γέλιο που στεγνώνει το δάκρυ, το αντίβαρο στην τραγική πλευρά της ζωής, το φαρμακερό βέλος στη φαρέτρα του αδύναμου κατά των ισχυρών.

Ο ρόλος της σάτιρας αρχίζει εκεί όπου τελειώνει η υπομονή των ανθρώπων για τα «κακώς κείμενα» που βλέπουν γύρω τους, χωρίς να διαθέτουν άλλα μέσα για ν' αντιδράσουν. Γι' αυτό και η έξαρση του είδους σ' έναν ορισμένο τόπο και χρόνο, με τη μορφή σατιρικών στίχων, γελοιογραφιών κτλ., συνήθως λειτουργεί ως προπομπός λαϊκών εξεγέρσεων ή επαναστάσεων.

Μεγάλες πένες της ποίησης, της πεζογραφίας και του θεάτρου αφιερώθηκαν αποκλειστικά στη σάτιρα (Αριστοφάνης, Θερβάντες, Μολιέρος), ενώ σατιρικές εκλάμψεις διαστίζουν έργα επικά ή δραματικά (Όμηρος, Σαίξπηρ, Μπάυρον).
Με τέτοια σταδιοδρομία στο πνευματικο-καλλιτεχνικό και το κοινωνικό στερέωμα, μια παγκόσμια ιστορία της σάτιρας αναπόδραστα συμπεριλαμβάνει πλούτο στοιχείων από την παγκόσμια ιστορία της λογοτεχνίας.

Η ανά χείρας έκδοση διανθίζεται από εικόνες και συνοδεύεται από εκτεταμένη ονοματολογία, ορολογία, βιβλιογραφία, τίτλους έργων, καθώς και πίνακες κωμωδιογράφων, σατιρικών συγγραφέων και γελοιογράφων.